Sanniki - Europejskie Centrum Artystyczne im. Fryderyka Chopina

Przemierzając Mazowsze pomiędzy Płockiem, a Sochaczewem docieramy do Sannik. W centrum tego niewielkiego miasteczka w pięknym parku stoi Pałac. Wzniesiono go w latach 1793-96, a później był on przebudowywany. Jest to piękny przykład klasycyzmu. Ale najważniejszy w historii tego Pałacu jest rok 1828. To właśnie wówczas do Konstantego Pruszaka - syna ówczesnych właścicieli tego majątku - przybywa na wakacje pewien młody przyjaciel szkolny. Jest nim Fryderyk Chopin. O pobycie Chopina w Sannikach świadczy jego korespondencja z innym przyjacielem - Tytusem Woyciechowskim. Dowiadujemy się z niej o tym, że dwa miesiące spędzone w Sannikach służyły nie tylko podreperowaniu zdrowia kompozytora, ale był to również czas pracy nad Triem g-moll oraz Rondem C-dur. Kolejni właściciele Pałacu - Antonina i Stefan Dziewulscy - upamiętnili ten fakt pamiątkową tablicą zawieszoną nad wejściem do pałacowej wieży w 1925 roku. Zwiedzając wnętrza natkniemy się na jeszcze jedną pamiątkę. Jest nią fortepian zakupiony około 1820 roku, na którym Chopin prawdopodobnie grał w czasie swojej wizyty. Być może był to również instrument przy którym dawał lekcje siostrze Konstantego - Weronice, ale to tylko moje przypuszczenia. Co prawda po wojnie Pałac został upaństwowiony i przekazany na potrzeby biur i mieszkań dla PGR-u, ale już w 1976 roku dano tutaj pierwszy koncert fortepianowy zmierzając do utworzenia ośrodka chopinowskiego. Pałac wyremontowano i w 1981 roku otworzono w nim Ośrodek Pamięci Fryderyka Chopina. Obecnie funkcjonuje tu Europejskie Centrum Artystyczne noszące imię kompozytora. A spacerując po otaczającym Pałac pięknym parku natrafiamy na nietypowy pomnik Chopina przy fortepianie z młodą kobietą zapatrzoną w młodego kompozytora. To też nawiązanie do wspomnianego 1828 roku. Chopin wiele czasu spędzał z guwernantką, która niedługo potem zaszła w ciążę. Nieświadomy niczego artysta został posądzony o ojcostwo. Na szczęście sprawa się wyjaśniła, a Chopin owszem, został ojcem, ale chrzestnym dla urodzonego chłopca.
O tych wszystkich ciekawostkach można dowiedzieć się podczas zwiedzania Pałacu. Centrum przyjmuje turystów przez cały tydzień, a zwiedzanie odbywa się z audioprzewodnikiem. Można również uczestniczyć w koncertach, których terminy podawane są na stronie internetowej.

https://www.ecasanniki.pl/

Radom - Muzeum im. Jacka Malczewskiego

Mamy rok 1913, kiedy ksiądz Jan Wiśniewski postanawia przekazać swoją kolekcję Polskiemu Towarzystwu Krajoznawczemu w celu utworzenia Muzeum. Niestety wybucha I wojna światowa. Po jej zakończeniu do pomysłu PTK powraca w 1921 roku, odzyskując rozproszone w czasie wojny zbiory i po dwóch latach prac w marcu 1923 roku otwiera w Radomiu pierwsze Muzeum. W okresie II Rzeczpospolitej eksponatów przybywało tak szybko, że Muzeum musiało kilkakrotnie zmieniać swoją lokalizację. Dobrą passę przerywa ponownie wojna. W okresie okupacji Muzeum funkcjonuje, ale jest ono dostępne wyłącznie dla Niemców. Po zakończeniu wojny Muzeum wznowiło swoją działalność już w 1945 roku jako Muzeum Miejskie. W roku 1958 uzyskało ono status Muzeum Regionalnego, a po przeprowadzeniu reform administracyjnych w 1975 roku - Muzeum Okręgowego. W 1976 roku na cele muzealne miasto przekazuje zabudowania dawnego kolegium oo. Pijarów powstałe w latach 1737-56 według projektu Antonio Solariego. Budynek o powierzchni przeszło 4,5 tys m2 Muzeum musiało wyremontować i przystosować do swoich potrzeb co trwało aż do 1991 roku. W 1999 roku decyzją Zarządu Województwa Mazowieckiego Muzeum utraciło status okręgowego przyjmując obecną nazwę.
Co zobaczymy w salach wystawienniczych? Mnie osobiście Muzeum przyciągnęło swoimi zbiorami malarstwa. Niewiele osób zdaje sobie sprawę, że to właśnie Radom posiada czwartą w kraju pod względem ilości kolekcję obrazów Jacka Malczewskiego. Ponieważ to jeden z moich ulubionych malarzy, dlatego najwięcej uwagi poświęciłem jego obrazom, ale obok nich zobaczyć można również prace m.in. Chełmońskiego, Brandta, Wyczółkowskiego, Wyspiańskiego, Weissa i wielu innych. Kolejna część ekspozycji to "Kolekcja rodziny Pinno". Profesor Andrzej Pinno był architektem, który przed swoją śmiercią przekazał do Muzeum około 700 przedmiotów wśród których były: obrazy, meble, lampy, porcelana, szkło, srebra, dokumenty, fotografie i wiele innych, które towarzyszyły tej rodzinie jeszcze przed I wojną światową. Drugą podobną ekspozycją jest gabinet prof. Leszka Kołakowskiego. Zobaczymy tutaj przedmioty przekazane przez jego żonę i córkę, a wśród nich: togę i biret profesora, biurko z maszyną do pisania, przedmioty osobiste oraz liczne dyplomy i medale przyznawane profesorowi. Miłośnicy orientu zaspokoją swoją ciekawość odwiedzając zbiór przeszło 100 przedmiotów pochodzących z Japonii i Chin, a także Afryki i Oceanii. W tej części na uwagę zasługuje XVIII-wieczna zbroja samurajska. Dzieciaki natomiast najchętniej odwiedzają Dział Przyrody, gdzie zobaczyć można gabinet XIX-wiecznego przyrodnika czy dioramy środowiska przyrodniczego okolic Radomia i różnych Parków Narodowych w Polsce.
Oprócz wystaw stałych Muzeum organizuje liczne i interesujące wystawy czasowe. Dlatego warto śledzić informacje o aktualnej ofercie na stronie internetowej oraz w social-mediach.

https://www.muzeum.edu.pl/index.php

Płock - Muzeum Żydów Mazowieckich

Często udowadniałem już na tym blogu, że w historii Polski wielokrotnie pojawia się wątek polskich Żydów. Społeczność ta była nierozerwalnie wpisana w krajobraz wsi i miasteczek naszego przedwojennego państwa. Okres wojny i czas po jej zakończeniu negatywnie wpłynął na to jak społeczność ta dotrwała do czasów współczesnych. Dobrze więc, że coraz częściej pojawiają się placówki przypominające jak Żydzi funkcjonowali i jaka była historia ich obecności w naszym kraju. Jednym z takich miejsc jest Muzeum Żydów Mazowieckich w Płocku zajmujące pomieszczenia dawnej Małej Synagogi.
Budowa Małej Synagogi przy ul. Kwiatka (wcześniej Szerokiej) rozpoczęła się w 1810 roku. Od samego początku jej powstanie napotkało na liczne trudności. Związane one były ze sprzeciwem zgłoszonym przez biskupa Prażmowskiego, który uważał, że powstaje ona zbyt blisko katedry. Innym problemem był teren na jakim postanowiono wznieść budynek, czyli dawna średniowieczna fosa obronna miasta. A na to wszystko nakładały się problemy finansowe. Niemniej jednak działalność Synagogi rozpoczęła się w roku 1820 lub 1822, a wszelkie prace związane z budową zakończyły się w połowie XIX wieku. W powstałym budynku znalazły się: szkoła, bożnica i zarząd gminy żydowskiej. W czasie II wojny światowej wnętrze Synagogi zostało zdewastowane, a w budynku funkcjonował do marca 1941 roku Judenrat. Po wojnie właścicielem budynku został Komitet Żydowski, który planował stworzenie w nim izby pamięci, ale ostatecznie przeznaczono go na siedzibę Spółdzielni Krawiecko-Dziewiarsko-Pończoszniczej. Spółdzielnia znajdowała się tutaj do 1992 roku, ale od 1960 Synagoga stała się własnością Skarbu Państwa. W latach 1992-97 budynek stał pusty, a w 1997 roku został przekazany Gminie Żydowskiej w Warszawie, która rok później sprzedała go miastu Płock zastrzegając, że jego przyszłe przeznaczenie ma uwzględniać kontekst historyczny tego miejsca i jego pierwotne funkcje. Przez kilka kolejnych lat zmieniały się pomysły dotyczące Synagogi jednocześnie trwały prace remontowe. Ostatecznie od marca 2013 roku można tu zwiedzać Muzeum Żydów Mazowieckich.
Muzeum prezentuje historię osadnictwa żydowskiego na ziemiach polskich. Scenariusz zwiedzania podzielony jest na trzy części: przedsionek, salę główną i pomieszczenie Holocaust. Zaczynamy od poznania trwającej od XIII wieku obecności Żydów na Mazowszu. Zaprezentowane są tu główne wydarzenia historyczne z tym związane oraz dane statystyczne z różnych okresów po dzień obecny. Następnie przechodzimy do sali głównej, w której za pomocą nowoczesnych multimediów, poznajemy lub przypominamy sobie elementy kultury żydowskiej. Mamy tu więc stanowiska związane z kuchnią, muzyką, świętami i zwyczajami, a także architekturą. Na koniec przechodzimy do części poświęconej zagładzie i momentowi likwidacji płockiego getta.
Zwiedzanie Muzeum jest bezpłatne, a czas potrzebny na zapoznanie się z całą ekspozycją wynosi około 1 godziny.

https://muzeumplock.eu/oddzialy/muzeum-zydow-mazowieckich/