Kazimierz Dolny - Muzeum Nadwiślańskie - Kamienica Celejowska

Kazimierz Dolny ma kilka perełek, którymi zachwyca. Jedną z nich jest Kamienica Celejowska zaliczana do najcenniejszych zabytkowych budowli w Polsce. Została wzniesiona przed 1635 rokiem (być może było to w okolicy 1620 roku). Inicjatorem jej budowy był bogaty kupiec Bartłomiej Celej. I byłaby może zwyczajnym piętrowym domem z kamienia wapiennego, gdyby nie jej imponująca elewacja z ogromną attyką, która stanowi przeszło 1/3 wysokości całej kamienicy. Wzorem renesansu włoskiego i niderlandzkiego uzupełnionego cechami lokalnymi, attykę ozdabiają figury św. Jana Chrzciciela, Chrystusa, Matki Boskiej i św. Bartłomieja otoczone przez rzeźby fantastycznych zwierząt, wśród których dopatrzyć się można bazyliszków, smoków i ptaków. Na fasadzie dopatrzyć się można również baroku, który przyozdobił portale okienne. Od połowy XVIII wieku Kamienica była własnością rodziny Ulanowskich i mieściła się w niej żydowska szkoła podstawowa. W 1915 roku została zniszczona przez pożar. W 1917 roku została zakupiona przez Towarzystwo Opieki Nad Zabytkami i do roku 1920 remontowana. W latach 30-tych XX wieku w Kamienicy gromadzono zbiory muzealne Towarzystwa Przyjaciół Kazimierza. W 1964 roku została przekazana Muzeum Regionalnemu działającemu od 1987 roku jak  Muzeum Nadwiślańskie.
Kazimierz Dolny od bardzo dawna przyciągał artystów. I mam tu na myśli nie tylko malarzy. Swoją małomiasteczkowością oraz przepięknymi plenerami idealnie wpisywał się w nurt "kolonii artystycznych" powstających na świecie. Przychodząc do Kamienicy Celejowskiej mamy okazję przekonać się jak bardzo Kazimierz utkwił w umysłach ludzi sztuki. W 1909 roku Władysław Ślewiński jako profesor Szkoły Sztuk Pięknych w Warszawie po raz pierwszy przyjechał tutaj ze swoimi studentami. I od tego momentu do dzisiaj na uliczkach Kazimierza i na okolicznych polach zagościły sztalugi. Na ścianach Kamienicy zobaczymy zatem obrazy takich artystów jak Leon Wyczółkowski, Wojciech Weiss, Władysław Skoczylas. Są również prace artystów pochodzenia żydowskiego takich jak Natan Spigiel, Adolf Berman, Symcha Trachter. A także wielu, wielu innych. A obok wystawy stałej zobaczyć można również ekspozycje czasowe uzupełniające lub dopełniające główne zbiory prezentowane w tym oddziale Muzeum.

https://mnkd.pl/kamienica-celejowska/

Kazimierz Dolny - Zespół zamkowy

Najstarsze zabudowania Kazimierza Dolnego wcale nie znajdują się w centrum miasteczka, w okolicach Rynku. Aby zobaczyć to co w Kazimierzu jest najstarsze trzeba nieco oddalić się od centrum i wspiąć na wzgórze. A tam czeka Baszta i Zamek.

Baszta
Basztę wybudowano na przełomie XIII i XIV wieku. Jej inna nazwa to Wieża Łokietka. Bo prawdopodobnie to temu królowi zawdzięczamy jej istnienie. Nie jest jednoznaczne jej przeznaczenie. Prawdopodobnie pełniła kilka funkcji. Po pierwsze była latarnią rzeczną. Na jej szczycie rozpalano ognisko, które w nocy pozwalało obierać ją jako punkt nawigacyjny. Po drugie była punktem poboru cła. Po trzecie była więzieniem. I na koniec, być może był tu również skarbiec. Wybudowano ją na planie koła o średnicy 10 metrów. Jej mury u podstawy miały grubość ponad 4 metrów i zmniejszały się wraz z wysokością osiągając na szczycie grubość 3 metrów. Wysokość wieży wynosiła 20 metrów, ale dostać się do jej wnętrza można było wejściem umieszczonym na wysokości 6 metrów. Jak widzicie czytając ten tekst, wiele jest przypuszczeń dotyczących tej baszty, ale niezaprzeczalne jest to, że wchodząc na jej szczyt dzisiaj, zobaczyć można przepiękny widok na okolicę.

Zamek
Ponieważ Kazimierz był ważnym miastem portowym, dlatego Kazimierz Wielki zlecił budowę Zamku. Powstał on w odległości około 180 metrów i około 20 metrów niżej od wspomnianej wcześniej Baszty. Mury Zamku wzniesiono z wapiennych kamieni na wysokość 7 metrów. Początkowo Zamek miał kształt owalny, otoczony dodatkowo murami obwodowymi z blankami i czworoboczną wieżą narożną. Obok dziedzińca o wymiarach 56 na 22 metry wzniesiono parterowy budynek mieszkalny zwany Domem Wielkim. Z czasem budynek ten podniesiono o kolejne dwie kondygnacje, a na dziedzińcu wydrążono studnię i zbudowano łaźnię. W 1509 roku Zygmunt Stary oddał Zamek Firlejom. Rodzina ta zleciła przebudowę Zamku w stylu włoskiego renesansu powierzając te prace najwybitniejszym ówczesnym architektom w Polsce. Kres Zamku przyszedł wraz ze Szwedami. Co prawda próbowano jeszcze w okresie Augusta II Mocnego częściowo go odbudować w stylu barokowym, ale wojna domowa ze Stanisławem Leszczyńskim pokrzyżowała te plany. Pod koniec XVIII wieku Zamek został opuszczony, a jego stan w 1806 roku był tak zły, że władze austriackie wysadziły część murów grożących zawaleniem. Do zabezpieczenia ruin przystąpiono dopiero tuż po zakończeniu II wojny światowej. Ostatnie prace remontowe przeprowadzono w latach 2010-14. Obecnie Zamek w formie trwałej ruiny udostępniony jest zwiedzającym.
Dla zwiedzających: wstęp na oba opisane obiekty jest płatny (jeden bilet). Czas zwiedzania wynosi około 1 godziny.

Kazimierz Dolny - Góra Trzech Krzyży

Jednym z obowiązkowych punktów zwiedzania Kazimierza jest wejście na Górę Trzech Krzyży na wysokość 90 metrów. Na szczycie tej góry znajduje się niezwykle popularny punkt widokowy, z którego zobaczymy przepiękny widok na sam Kazimierz oraz przełom Wisły, a przy dobrej pogodzie również Zamek w Janowcu. W 1708 roku na pamiątkę ofiar zarazy morowej postawiono trzy krzyże. Te które zwiedzający mogą zobaczyć dzisiaj pochodzą jednak z 1852 roku, a napisy na nich wyryto w 1930 roku. Co ciekawe nazwa tego wzniesienia już w XVI wieku brzmiała Wzgórze Krzyżowe co może sugerować, że pełniło ono funkcję cmentarną. Droga na szczyt zaczyna się za Kościołem Farnym, jest dobrze oznaczona i niestety nieco stroma. Wstęp na taras widokowy jest płatny. 

Kazimierz Dolny - Muzeum Nadwiślańskie - Muzeum Sztuki Złotniczej

Muzeum Nadwiślańskie w Kazimierzu Dolnym powstało w 1963 roku, początkowo jako Muzeum Kazimierza Dolnego. Posiada obecnie 6 oddziałów z których 4 zwiedzimy w samym Kazimierzu, a po jednym w Wilkowie i Janowcu.
Pierwszym i chyba najważniejszym oddziałem jest Muzeum Sztuki Złotniczej. Muzeum to powstało w 1979 roku w zabytkowych piwnicach kamienicy przy kazimierskim Rynku. Jest to jedyna tego rodzaju placówka muzealna w Polsce. Inicjatorem powstania tego Muzeum był kolekcjoner p. Jędrzej Jaworski, który przekazał w tym celu swoją kolekcję zabytkowych sreber. Dar ten składał się z 504 eksponatów (lub 550; liczby te różnią się w materiałach udostępnianych przez samo Muzeum). Ja sam pamiętam, że odwiedzając miasteczko wiele lat temu zbiory te prezentowane były w dzwonnicy obok kościoła farnego. Był to jednak okres prac remontowych i dziś zobaczymy je we wspomnianej wcześniej lokalizacji.
A czego możemy się spodziewać podczas zwiedzania? Pierwszy rarytas - i to na skalę Europy Środkowej - czeka na nas zaraz na początku odwiedzin. Jest to unikatowa rekonstrukcja wnętrza dawnego warsztatu złotniczego. Co ciekawe jest to autentyczny warsztat w którym jeszcze w XIX wieku powstawały wyroby złotnicze, a wśród wyposażenia znajdują się również sztance do bicia polskiej biżuterii patriotycznej. Następnie przechodzimy do części prezentującej złotnictwo dawne. Jest tutaj około 700 obiektów z których najstarsze pochodzą z drugiej połowy X, a najmłodsze z początków XX wieku. Obok sreber kościelnych i cerkiewnych zobaczymy również srebra żydowskie. Ale oprócz wyrobów służących celom kultowym dużą część zbioru stanowią także srebra stołowe oraz służące do podawania kawy, herbaty czy deseru. Ważnym wyróżnikiem jest to, że niemal wszystkie wyroby są sygnowane, co nie było powszechne w danej Polsce. Sygnatura pozwala na określenie kto, gdzie i kiedy daną rzecz wykonał. Fakt ten dodatkowo podnosi walor naukowy prezentowanego zbioru. Natomiast drugą część ekspozycji stanowi jedna z największych i najbardziej reprezentatywnych kolekcji współczesnej biżuterii artystycznej datowana od lat 60-tych XX wieku do 2016 roku.
Wiele z prezentowanych w Muzeum dzieł stanowi jego własność, ale ekspozycja dzięki współpracy z wieloma muzeami i artystami uzupełniana jest depozytami m.in. z Muzeum Narodowego w Warszawie, czy z Zamku Królewskiego na Wawelu.
Muzeum zaprasza Zwiedzających codziennie. Na stronie internetowej Muzeum znaleźć można informację, który dzień tygodnia w danym miesiącu jest dniem bezpłatnego wstępu.

Możliwe jest również skorzystanie z karnetu uprawniającego do zwiedzania wszystkich oddziałów Muzeum.

https://mnkd.pl/muzeum-sztuki-zlotniczej/