Sułoszowa - Zamek Pieskowa Skała

Zamek Pieskowa Skała to chyba jeden z najpiękniej zlokalizowanych zamków w Polsce. Otoczony lasami Ojcowskiego Parku Narodowego góruje nad doliną Prądnika. Początki tego miejsca wiążą się z Kazimierzem Wielkim, który zlecił zbudowanie w tym miejscu strażnicy. Zabudowania te nie zachowały się. W 1377 roku Zamek zostaje oddany w dzierżawę rodzinie Szafrańców, a w 1422 w zamian za królewskie długi rodzina ta otrzymuje Zamek na własność. W 1578 roku następuje gruntowna przebudowa. W jej wyniku Zamek zmienił się we wspaniałą renesansową rezydencję z dziedzińcem arkadowym i loggią widokową. W XVII i XVIII w Pieskowa Skała była niszczona przez Szwedów, a dodatkowe zniszczenia przyniosły pożary w 1718 i 1850 roku oraz wydarzenia powstania styczniowego w 1863 roku. W 1903 roku Zamek przejęła spółka założona przez Adolfa Dygasińskiego, która po przeprowadzeniu remontu prowadziła w murach Zamku pensjonat. Po zakończeniu II wojny światowej rozpoczęły się trwające do lat 60-tych XX wieku prace restauracyjne i konserwatorskie przywracające renesansowy charakter budowli. Po ich zakończeniu Zamek stał się siedzibą oddziału Państwowych Zbiorów Sztuki na Wawelu.
Obecnie przyjeżdżając z wizytą do Pieskowej Skały zobaczyć można dwie wystawy:
- pierwsza z nich to "Przemiany stylowe w dziejach sztuki". Jest to główna ekspozycja muzealna Zamku. Prezentowane są tu dzieła sztuki od średniowiecza do dwudziestolecia międzywojennego. Wystawa podzielona jest na dwie części zlokalizowane na pierwszym i drugim piętrze. Obok malarstwa takich artystów jak Goustave Coubert, Eugene Delacroix, Giandomenico Tiepolo czy Jacek Malczewski zobaczyć można meble, tkaniny, wyroby złotnicze, ceramiczne, szklane i metalowe.
- druga to "Historia Pieskowej Skały". Zobaczyć ją można na drugim piętrze. W jednej komnacie zgromadzono informacje przedstawiające fakty historyczne związane z tym miejscem. Na szczególną uwagę zasługuje kolekcja biżuterii patriotycznej z czasów żałoby narodowej.
Zamek zwiedzać można przez cały rok. Godziny jego pracy zmieniają się sezonowo, więc warto sprawdzić je na stronie internetowej. W piątki obowiązuje zwiedzanie bezpłatne. Ja jednak odradzam przyjazd do Zamku w ten dzień z dwóch powodów: ograniczony czas zwiedzania (tylko do godziny 13:00), oraz ograniczona możliwość zobaczenia ekspozycji (ze zwiedzania wyłączone są komnaty znajdujące się na drugim piętrze za wyjątkiem ekspozycji o historii Zamku). W czasie moich wizyt na Zamku zabronione było fotografowanie we wnętrzach. Być może obecnie zakaz ten uległ już zniesieniu.
Poza zwiedzaniem Zamku warto zrobić sobie króciutki spacer w kierunku podnóża Zamku, aby zobaczyć najsłynniejszą w Polsce skałę zwaną Maczugą Herkulesa. Według legendy za pomocą tej maczugi pokonany został Smok Wawelski.

Edit 2024:
Kilka lat temu doszło do zmiany na stanowisku dyrektora Zamku Królewskiego na Wawelu. Ponieważ Zamek w Pieskowej Skale włączony jest w struktury wspomnianego Wawelu z ciekawością odwiedziłem go, aby zobaczyć jakie zmiany zaszły pod rządami nowej dyrekcji. I przyznać muszę, że są one znaczne i bardzo przyjazne dla zwiedzających. Otworzono dodatkowe przestrzenie ekspozycyjne, przez co wizyta w Zamku zabiera obecnie nieco więcej czasu. A ze spraw organizacyjnych po pierwsze zniknęły ochraniacze na obuwie, a po drugie we wnętrzach można już robić zdjęcia. Dlatego z przyjemnością uzupełniam powyższy opis zdjęciami wystaw już wcześniej prezentowanych, po czym przejdę do opisu pomieszczeń, o których nie miałem jeszcze okazji pisać.
Piętro pierwsze oraz drugie nadal zajmuje piękna i bogata w eksponaty wystawa "Europejskie style i mody w sztuce"

 

Na drugim piętrze nadal zobaczymy wystawę "Historia Pieskowej Skały".

Piętro drugie to również sale prezentujące wystawę "Angielskie wnętrza z kolekcją obrazów". Co prawda wystawa ta nie jest nowa, ale ja nie miałem okazji wcześniej jej zobaczyć. Po prostu nie miałem szczęścia. Obrazy tutaj pokazywane zostały podarowane w 1931 roku przez prof. Leona Pinińskiego na Wawel. W 2008 roku postanowiono prezentować ten zbiór właśnie w Pieskowej Skale. 

Najnowszą ekspozycją udostępnioną zwiedzającym jest "Kultura staropolska". W ramach tej wystawy zwiedzamy pomieszczenia parteru Zamku oraz kaplicę i kryptę. Poprzez eksponaty dotyczące kilku aspektów dawnego życia przybliża nam bogactwo tradycji szlacheckich. Na mnie największe wrażenie zrobiła sala prezentująca genealogiczną galerię portretów rodu Sapiehów. Powstała ona do kościoła św. Anny w Kodniu i zawiera 72 obrazy prezentujące kolejnych członków tego rodu. 

Dla społeczeństwa Rzeczpospolitej ważnym elementem życia była religia w największym stopniu reprezentowana przez kościół katolicki. Ten aspekt staropolskich tradycji poznajemy w kaplicy św. Michała. Została ona dobudowana do murów zamku górnego w połowie XVII w. Jej wystrój ścian pochodzi z okresu budowy, ale nie zachowało się nic z oryginalnego wyposażenia tego miejsca. Prezentowany w jej wnętrzu barokowy ołtarz pochodzi z pałacu w Krosnowicach i trafił do zbiorów wawelskich w 1954 roku. Uzupełnieniem ekspozycji są przedmioty sakralne w postaci krzyży procesyjnych, malarstwa i wyroby złotnicze wykorzystywane podczas liturgii.

Tak dawnej jak i dziś, nieuchronną częścią każdego życia jest śmierć. Dlatego tradycji z nią związanych nie mogło zabraknąć w ramach tej wystawy. W znajdującej się pod kaplicą krypcie zamkowej nigdy nie doszło do pochówku. To co zobaczymy w tych przestrzeniach zostało do Pieskowej Skały przywiezione z innych lokalizacji. Największe zainteresowanie wzbudzają przepiękne sarkofagi Adama Hieronima Sieniawskiego i jego trzech synów. Powstały w XVII wieku i pochodzą z Brzeżan niedaleko Lwowa. Towarzyszą im umieszczone na ścianach portrety trumienne, będące typowym dla staropolskiej szlachty elementem tradycji pochówkowej. 

https://pieskowaskala.eu/

Puszczykowo - Muzeum Arkadego Fiedlera

Arkady Fiedler to podróżnik i pisarz. W swoim długim 90-letnim życiu odbył 30 wypraw, które następnie uwiecznił piórem w 32 książkach. Wybuch II wojny światowej zastał go podczas jednej z podróży w Tahiti. Poprzez Francję przedostał się do Anglii, gdzie miał okazję obserwować walki Dywizjonu 303, co opisał w swojej książce. Po powrocie do Polski zamieszkał w willi w Puszczykowie. Tam też znalazły swoje miejsce liczne eksponaty gromadzone przez Fiedlera podczas jego wojaży. Kolekcja ta przyciągała tak dużo zainteresowanych nią osób, że w roku 1974 rodzina postanowiła utworzyć w swojej willi prywatne muzeum. Przez długi czas placówka ta mogła liczyć na pomoc władz Puszczykowa, ale od 1991 roku pozostaje na wyłącznym prywatnym utrzymaniu. Co możemy zobaczyć odwiedzając to miejsce? Już na wstępie uwagę przyciąga kolekcja książek Fiedlera przetłumaczonych na 23 różne języki. Tuż obok znajdują się maski i rzeźby, łuki i dmuchawki, motyle, skorpiony, pająki oraz inne osobliwości przywiezione z całego świata. Oddzielna sala poświęcona jest pamięci żołnierzy Dywizjonu 303, a pod tą salą mieści się nieco kiczowata ekspozycja w której zobaczyć można "Tajemniczy Świat Indian". Dodatkową atrakcją muzeum jest otaczający go ogród w którym znajdują się np.: model statku Santa Maria w skali 1:1, piramida o wysokości przeszło 6 metrów, posągi Buddy, kamienny ołtarz Azteków, głowa olmecka z Meksyku oraz inne reprodukcje rzeźb i obiektów nawiązujących do rozwoju różnych cywilizacji na świecie. Dostępna jest także dodatkowa ekspozycja (dodatkowa, nieduża opłata za wstęp) prezentująca kopie naczyń ceramicznych kultury Mochica. Z uwagi na tematykę jaką poruszają te naczynia ta część dostępna jest dla osób pełnoletnich.

http://www.fiedler.pl/