Olsztyn - Planetarium

19 lutego 1973 roku z okazji 500 rocznicy urodzin Mikołaja Kopernika w Olsztynie uroczyście otwarto Planetarium. Gmach powstał według projektu architektów Ludomira Gosławskiego i Janusza Miścickiego, a sama budowa trwała zaledwie 14 miesięcy. Do 2012 roku do projekcji nieba na kopule o średnicy 15 metrów wykorzystywano projektor firmy Carl Zeiss Jena. Obecnie został on zastąpiony nowoczesnym cyfrowym systemem projekcyjnym DigitalSky2. W trakcie projekcji na widowni może przebywać 160 widzów, którymi najczęściej są uczestnicy wycieczek szkolnych. Jednak w Planetarium oprócz działań dydaktycznych i wykładów popularnonaukowych można wziąć udział także w koncertach i imprezach kulturalnych odbywających się pod "rozgwieżdżonym niebem". Poszczególne seanse na które zaprasza Planetarium trwają około 40 minut każdy, a ich wybór jest dosyć szeroki. Ja miałem przyjemność zobaczyć seans "Niebo dzisiejszej nocy" prowadzony przez astronoma, który na żywo opowiadał o zmieniających się na kopule widokach nieba. Niestety, ponieważ na seans dotarłem w ostatniej chwili, nie miałem okazji obejrzenia wystawy czasowej prezentowanej w holu wejściowym. I przykro to powiedzieć, ale zachowanie obsługi nie zachęciło mnie do tego, aby po seansie wrócić do wnętrza Planetarium i to nadrobić.

https://planetarium.olsztyn.pl/

Toruń - Muzeum Okręgowe - Dom Mikołaja Kopernika

Mikołaj Kopernik to jeden z niewielu Polaków znany chyba na całym świecie. Rok 2023 przez Senat Rzeczpospolitej Polskiej ustanowiony został Rokiem Mikołaja Kopernika. Na ten rok przypada bowiem 550 rocznica narodzin i 480 rocznica śmierci uczonego. Warto więc odwiedzić choć jedno miejsce związane z uczonym: Toruń, Frombork czy Olsztyn. Ja proponuję miejsce jego urodzenia.
Mikołaj Kopernik przyszedł na świat 19 lutego 1473 roku w Toruniu i tutaj spędził pierwsze 7 lat swojego życia. Kamienica w której prawdopodobnie się urodził, została wybudowana w 1370 roku i oprócz funkcji mieszkalnej pełniła również funkcję spichlerza. W 1480 roku została przez rodzinę Kopernika sprzedana. W XIX wieku pełniła funkcję domu czynszowego. Wiązało się to z całkowitym przebudowaniem jej wnętrza co oznacza, że obecny układ pomieszczeń jest jedynie próbą odtworzenia tego co było za czasów Mikołaja. W 1973 roku na pięćsetną rocznicę urodzin w budynku otwarto oddział Muzeum Okręgowego w Toruniu - Muzeum Mikołaja Kopernika. W latach 2017-18 podjęto się gruntownej modernizacji ekspozycji. Wprowadzono wiele interaktywnych i multimedialnych elementów łącząc je z wnętrzami starego hanzeatyckiego domu. Niestety nie ma co liczyć na oryginalne pamiątki związane z Kopernikiem. Możemy za to szczegółowo zapoznać się z genealogią rodu uczonego, prześledzić zmiany jakie zachodziły w zakresie obserwacji ciał niebieskich, czy zobaczyć jak żyli i mieszkali toruńscy mieszczanie w okresie kopernikowskim. Podążając przez poszczególne pięta kamienicy docieramy ostatecznie na poddasze, gdzie udostępniono możliwość zobaczenia oryginalnej średniowiecznej więźby dachowej, która dzięki projekcji 3D nagle otwiera się nad naszymi głowami, a my możemy spojrzeć na gwiaździste niebo. Ale jako, że Kopernik był nie tylko astronomem, ale również duchownym, medykiem i ekonomistą, również te aspekty jego życia przybliżone są na ekspozycji. Uzupełnieniem zwiedzania jest możliwość obejrzenia projekcji filmów 3D lub 4D o tematyce związanej z Toruniem, Kopernikiem i astronomią.
Dla zwiedzających: jeżeli chcecie dokładnie i szczegółowo zapoznać się z wystawą, skorzystać z licznych multimediów, a dodatkowo obejrzeć jeden z proponowanych filmów to podpowiadam, aby na zwiedzanie zarezerwować sobie około 3 godzin.

 

https://muzeum.torun.pl/dom-mikolaja-kopernika/

Olsztyn - Zamek Kapituły Warmińskiej - Muzeum Warmii i Mazur

Rozpoczęcie budowy w Olsztynie Zamku biskupów warmińskich nastąpiło prawdopodobnie w 1346 roku. Kapituła warmińska wraz z biskupem podlegała opiece zakonu krzyżackiego. W 1410 roku w czasie wojny polsko-krzyżackiej warownia bez walki oddana została na krótko Polakom w zarząd księcia Janusza I Mazowieckiego. W 1414 roku Zamek ponownie został zajęty przez wojska polskie. W 1466 roku na mocy pokoju toruńskiego Olsztyn przyłączono do Polski. W latach 1516-21 funkcję administratora dóbr kapituły warmińskiej pełnił Mikołaj Kopernik. W tym czasie zarządził przebudowę systemu fortyfikacji zamkowych, dzięki czemu wojska krzyżackie próbujące najazdu na Zamek w 1521 roku odstąpiły od tego pomysłu. Z czasem warownia utraciła znaczenie militarne i zaczęła pełnić wyłącznie funkcje mieszkalne. W czasie wojen szwedzkich Zamek zdewastowano. Po I rozbiorze Polski umieszczono w nim pruskie urzędy państwowe. W 1779 roku na Zamku zatrzymywał się Ignacy Krasicki. W latach 1909-11 pełnił funkcję siedziby prezydenta rejencji wschodniopruskiej. Okres II wojny światowej Zamek przetrwał bez większych zniszczeń.
Pierwsze muzeum w Olsztynie powstało w 1921 roku. Jego eksponaty prezentowane były właśnie w salach Zamku. Było to muzeum regionalne skupiające się na etnografii tego regionu. Funkcjonujące w Zamku Muzeum Warmii i Mazur powstało w 1945 roku. Na początku istniało ono pod nazwą "Muzeum Mazurskie", a od 1975 roku pod obecną nazwą. W salach Zamku zobaczyć można zbiory z zakresu archeologii, historii, numizmatyki, sztuki czy rzemiosła artystycznego. Ważną częścią ekspozycji jest z pewnością ta poświęcona Mikołajowi Kopernikowi. Na jednej ze ścian krużganków znajduje się do dziś tablica umożliwiająca uczonemu śledzenie wiosennych i jesiennych zrównań dnia i nocy. Niestety z uwagi na prace remontowe nie miałem okazji zobaczyć jej na własne oczy, dlatego jest powód, aby ponownie odwiedzić to miejsce.

https://muzeum.olsztyn.pl