Poznań - Bazylika Archiktedralna Świętych Apostołów Piotra i Pawła

Jest rok 968. Na wyspie pomiędzy Wartą i Cybiną powstaje pierwszy kościół katedralny na ziemiach, które zwane będą Polską. Powstaje pierwsze biskupstwo na czele którego staje biskup Jordan. Niewiele później, bo w latach 1038-39 ziemie te odwiedza czeski książę Brzetysław. Niestety nie jest to wizyta kurtuazyjna, a raczej zbrojny najazd przynoszący zniszczenia. Ale po zburzeniu katedry następuje jej odbudowa, a w kolejnych wiekach jej istnienia mają miejsce liczne rozbudowy i przebudowy. W połowie wieku XIV romańska budowla otrzymuje gotycki korpus i prezbiterium. W XVII wieku katedra przebudowywana jest zgodnie z regułami stylu barokowego. Pod koniec XVIII wieku zawaliła się jedna z wież, dlatego odbudowano fasadę w stylu klasycystycznym. Z takim wyglądem katedra dotrwała do 1945 roku. Niestety w czasie walk o wyzwolenie miasta uległa ona sporym zniszczeniom, a po wojnie podjęto decyzję od odbudowie przywracając katedrze prawdopodobny wygląd gotycki z przełomu XIV i XV wieku. To pokrótce opowieść o tym co widzimy przed wstąpieniem do wnętrza tej świątyni. 

A teraz o tym co działo się w jej wnętrzu. Przez wiele lat to tutaj odbywały się ceremonie pogrzebowe władców Polski z dynastii Piastów. W 1300 roku w katedrze odbyła się ceremonia ślubna króla Wacława II z Ryksą, córką Przemysła II, a w 1341 roku król Kazimierz Wielki pojął za swą drugą żonę Adelajdę. Wiele lat później w 1807 roku gen. Jan Henryk Dąbrowski poślubił Barbarę Chłapowską.

Przez wiele lat przemian jakie zachodziły z bryłą Bazyliki zmieniało się również jej wnętrze. Wiele dzieł sztuki, które obecnie wypełniają wnętrze świątyni trafiło tu po II wojnie światowej. Tak jest np. z ołtarzem głównym powstałym w 1512 roku, a przywiezionym do Poznania w 1952 roku z Góry Śląskiej. Późnobarokowa ambona i chrzcielnica z 1720 roku przybyła tutaj z kościoła ewangelickiego w Miliczu.

Z dzieł sztuki, które w poznańskiej katedrze znajdują się zdecydowanie dłużej i warte są wspomnienia, wymienić należy:

- pięć późnogotyckich spiżowych płyt nagrobnych. Jest to najliczniejszy tego rodzaju zbiór w Polsce.

- obraz ołtarzowy w kaplicy św. Marcina. Jest on o tyle ciekawy, że ukazany na nim św. Marcin ma twarz Władysława IV Wazy, a towarzyszący mu rycerz twarz Zygmunta III Wazy.

- kaplica Świętego Krzyża zwana kaplicą Górków w której znajduje się wykonany z białego wapienia i czerwonego marmuru grobowiec tej wielkopolskiej rodziny.

- Złota Kaplica, która kryje nagrobek pierwszych władców Polski Mieszka I i Bolesława Chrobrego.

Zwiedzając Katedrę nie sposób ominąć tego co niewidoczne na powierzchni. Chodzi mianowicie o możliwość wejścia do podziemi, które kryją niesamowity skarb początków naszego państwa. Zwiedzanie rozpoczyna film poświęcony odkryciom archeologicznym, które następnie można oglądać na żywo. Obok fragmentów katedry z okresów preromańskiego i romańskiego zobaczyć można prawdopodobne grobowce Mieszka I oraz Bolesława Chrobrego. Tuż obok znajduje się również spory fragment misy chrzcielnej z X wieku (o średnicy 5 metrów) w której mógł przyjąć chrzest pierwszy władca Polski wraz ze swoimi poddanymi. W sąsiedniej krypcie znajduje się lapidarium nagrobków, epitafiów i kamieni odkrytych podczas prac archeologicznych, a kolejna krypta służy jako miejsce pochówku metropolitów i biskupów poznańskich.

Wstęp do podziemi jest płatny. Bilet zakupić można tuż obok wejścia głównego do Katedry.

https://www.katedra.archpoznan.pl/

Pelplin - Muzeum Diecezjalne

Muzeum Diecezjalne w Pelplinie założone zostało w 1928 roku przez biskupa chełmińskiego Stanisława Okoniewskiego. Początkowo eksponaty Muzeum gromadzone były w pałacu biskupim. Na przeszkodzie w powstaniu oddzielnego budynku muzealnego stanęły najpierw brak funduszy, a następnie wybuch II wojny światowej. W czasie wojny zgromadzone eksponaty wywiezione zostały przez Toruń i Berlin do Gdańska. Ponieważ obawiano się, że wyzwolenie przez Armię Czerwoną spowoduje zagrabienie zbiorów, postanowiono rozproszyć kolekcję na terenie Żuław i Kaszub. W wyniku tej decyzji część zbiorów bezpowrotnie przepadła. Dopiero w 1988 roku powstał gmach Muzeum wkomponowany w kompleks kurii biskupiej. Dzięki temu można obecnie podziwiać piękną kolekcję gotyckiej sztuki sakralnej oraz szat liturgicznych. Na oddzielną uwagę zasługuje fakt, że wśród zgromadzonych w Muzeum starodruków przechowywana jest jedyna w Polsce Biblia Gutenberga pochodząca z klasztoru franciszkanów w Lubawie. Zwiedzając Muzeum niestety nie ma możliwości obejrzenia oryginału, a jedynie jej wierną kopię.

http://www.muzeum.diecezja.org 

Berlin - Katedra (Berliner Dom)

Katedra w Berlinie jest jedną z największych świątyń w stolicy Niemiec. Katedra jest kościołem luterańskim. Jest to jeden z charakterystycznych symboli miasta. Wznoszono ją w latach 1894-1905 w miejscu wcześniej istniejącej tu mniejszej barokowej katedry. Architektem był pochodzący z Pszczyny Julius Carl Raschdorff. Swoją wizję katedry oparł o wygląd Bazyliki św. Piotra w Watykanie.  Koszt realizacji zamierzeń Raschdorffa wyniósł ówcześnie 11,5 mln marek. Podczas II wojny światowej katedra mocno ucierpiała. Po wojnie zabezpieczono jej mury, ale do prawdziwej odbudowy przystąpiono dopiero w 1975 roku. Prace nad jej restauracją trwały dłużej niż okres budowy i zakończyły się dopiero w 1993 roku. W jej wnętrzu zachowała się podziemna krypta grobowa Hohenzollernów w której spoczynek znalazło ponad 90 członków tego rodu. Dodatkową atrakcją dla zwiedzających jest możliwość wejścia na platformę widokową znajdującą się na kopule.

https://www.berlinerdom.de/

Za materiał zdjęciowy dziękuję Marcinowi, Magdzie, Zuzi i Bartkowi.

Pelplin - Bazylika katedralna Wniebowzięcia NMP

Pelplin to niewielkie miasteczko liczące niespełna 9 tysięcy mieszkańców. Ale kryje dwa niesamowite zabytki. Pierwszym z nich jest jeden z największych kościołów w Polsce, a drugim Biblia Gutenberga.
Zwiedzanie rozpoczynam od Bazyliki. W 1258 roku w okolice Pelplina sprowadzeni zostają cystersi. W 1276 roku konwent przeniesiony zostaje do Pelplina, a co za tym idzie powstaje tutaj opactwo. W 1380 roku rozpoczyna się budowa kościoła, która trwa do 1472 roku.  Wybudowana świątynia staje się jedną z największych w Polsce. Wielkością ustępuje jedynie Kościołowi Mariackiemu w Gdańsku. Do dziś uznawana jest za piękny przykład gotyku ceglanego w naszym kraju. Opat Leonard II postanawia ufundować monumentalny ołtarz główny. Prace nad jego powstaniem trwają w latach 1623-24. Dzięki swej wielopiętrowej konstrukcji jest obecnie zaliczany do największych na świecie. W centralnej części ołtarza znajduje się obraz "Koronacja Najświętszej Marii Panny" namalowany przez Hermana Hana. Oprócz ołtarza głównego w nawach bocznych oraz przy filarach znajdują się tu 23 dodatkowe ołtarze. Zdecydowana większość z nich powstawała w XVII i XVIII wieku. We wnętrzu katedry zobaczyć można również oryginalnie zachowane późnogotyckie stalle, piękną barokową ambonę oraz piękny prospekt organowy.
Oprócz wnętrza katedry warto również zrobić sobie spacer po pozostałościach zabudowań cysterskich. Przejść się krużgankami otaczającymi wirydarz i choć przez chwilę pomyśleć o dawnej świetności tego miejsca.
Ja spędziłem tu kilka wspaniałych chwil. Wszedłem do zupełnie ciemnej katedry i czekając na włączenie świateł, a potem na pełne się ich rozświetlenie, obserwowałem jak poszczególne jej elementy wyłaniają się z ciemności i coraz bardziej mnie zachwycają. Dla takich pięknych chwil warto zwiedzać nasze zabytki.

http://www.muzeum.diecezja.org/katedra/pages/historia.html 

Wiedeń - Katedra św. Szczepana (Stephansdom, Domkirche St. Stephan)

Katedra św. Szczepana to duma i symbol Wiednia. Zbudowana została w latach 1230 - 1264, a następnie rozbudowywana od XIV do początku XVI wieku. Początkowo był to kościół farny, następnie od 1469 roku siedziba biskupstwa, a od 1723 roku arcybiskupstwa Wiednia. Obecnie jest jedną z największych świątyń w Europie. Długość Katedry to 107 metrów, a szerokość 34 metry. Ponad Katedrę wznoszą się cztery wieże, z których najwyższa mierząca 136,4 metra nazywana jest potocznie Steffl. W 1683 roku podczas oblężenia Wiednia przez Turków z najwyższej wieży hrabia Starhemberg dowodził działaniami obronnymi.
Wnętrze Katedry kryje wiele barokowych ołtarzy w tym główny przedstawiający śmierć patrona świątyni, gotycki ołtarz Wiener Neustadt (z 1447 roku), późnogotycką kazalnicę czy piękny grobowiec cesarza Fryderyka III (z 1467 roku). W katakumbach znajdują się groby książąt z rodu Habsburgów oraz ważnych osobistości Austrii.
Dodatkową atrakcją jest możliwość dostania się na wieże katedry, aby zobaczyć panoramę miasta, ale przede wszystkim, aby móc z lepszej perspektywy spojrzeć na dach Katedry. Jest on bowiem o tyle ciekawy, że pokryty został kolorowymi dachówkami układającymi się w herb Habsburgów z jednej strony i godła Wiednia i Austrii z drugiej strony. Poza tym z wież jest lepszy widok na dzwony Katedry, a w szczególności na trzeci co do wielkości bijący dzwon Europy - Pummerin. Dzwon ten został odlany z tureckich armat zdobytych podczas Odsieczy Wiedeńskiej. Niestety w czasie II wojny światowej zarówno dach jak i dzwon uległy znacznym zniszczeniom i obecnie oglądamy rekonstrukcje oryginałów.

http://www.stephansdom.at/