Kolbuszowa - Muzeum Kultury Ludowej

Wszystko rozpoczęło się w 1957 roku. Wówczas w Powiatowym Domu Kultury pokazano wystawę "Sztuka ludowa Lasowiaków". Jej organizatorem było Towarzystwo Opieki nad Zabytkami Przyrody i Kultury, którego głównym celem działania było utworzenie Muzeum. Cel ten udało się zrealizować w 1959 roku. Siedzibą Muzeum został budynek dawnej Synagogi w Kolbuszowie. Społeczna działalność Towarzystwa zaowocowała w kolejnych latach zorganizowaniem obok stałej ekspozycji kilku dużych wystaw czasowych o tematyce archeologicznej i etnograficznej. W takiej formie Muzeum dotrwało do 1972 roku, kiedy przeszło na własność państwa. Był to również moment, kiedy pojawił się pomysł utworzenia parku etnograficznego. Okres 1974-78 to czas pozyskiwania i przenoszenia na wykupiony teren poszczególnych obiektów przyszłego Skansenu. Uroczystość otwarcia miała miejsce 4 maja 1978 roku.
Obecnie w Skansenie znajduje się około 80 budynków z przełomu XIX i XX wieku. Prezentują one kulturę Lasowiaków i Rzeszowiaków, czyli ludności zamieszkującej północną część obecnego województwa podkarpackiego. Skansen zajmuje przestrzeń 30 hektarów, a zabudowania rozsiane są w taki sposób, aby jak najbardziej oddać klimat i charakter dawnych zagród i małych wiosek. Zobaczymy tutaj liczne chałupy, budynki inwentarskie (stajnie, obory, chlewiki i kurniki), budynki przemysłowe (młyny, olejarnię, kuźnię, garncarnię) oraz budynki użyteczności publicznej (szkoła, karczma, remiza) i sakralne. Najstarszym obiektem jest Dwór pochodzący z Brzezin, a wzniesiony pierwotnie w 1753 roku. W większości budynków wnętrza wyposażone są w sprzęty odpowiednie dla danego rodzaju zabudowań. Niestety, aby się o tym przekonać należy umówić się na zwiedzanie z przewodnikiem co najmniej dwa dni przed przyjazdem. W innym wypadku pozostaje oglądanie ich jedynie z zewnątrz, czego sam mogłem doświadczyć.

http://www.muzeumkolbuszowa.pl/

Radom - Muzeum im. Jacka Malczewskiego

Mamy rok 1913, kiedy ksiądz Jan Wiśniewski postanawia przekazać swoją kolekcję Polskiemu Towarzystwu Krajoznawczemu w celu utworzenia Muzeum. Niestety wybucha I wojna światowa. Po jej zakończeniu do pomysłu PTK powraca w 1921 roku, odzyskując rozproszone w czasie wojny zbiory i po dwóch latach prac w marcu 1923 roku otwiera w Radomiu pierwsze Muzeum. W okresie II Rzeczpospolitej eksponatów przybywało tak szybko, że Muzeum musiało kilkakrotnie zmieniać swoją lokalizację. Dobrą passę przerywa ponownie wojna. W okresie okupacji Muzeum funkcjonuje, ale jest ono dostępne wyłącznie dla Niemców. Po zakończeniu wojny Muzeum wznowiło swoją działalność już w 1945 roku jako Muzeum Miejskie. W roku 1958 uzyskało ono status Muzeum Regionalnego, a po przeprowadzeniu reform administracyjnych w 1975 roku - Muzeum Okręgowego. W 1976 roku na cele muzealne miasto przekazuje zabudowania dawnego kolegium oo. Pijarów powstałe w latach 1737-56 według projektu Antonio Solariego. Budynek o powierzchni przeszło 4,5 tys m2 Muzeum musiało wyremontować i przystosować do swoich potrzeb co trwało aż do 1991 roku. W 1999 roku decyzją Zarządu Województwa Mazowieckiego Muzeum utraciło status okręgowego przyjmując obecną nazwę.
Co zobaczymy w salach wystawienniczych? Mnie osobiście Muzeum przyciągnęło swoimi zbiorami malarstwa. Niewiele osób zdaje sobie sprawę, że to właśnie Radom posiada czwartą w kraju pod względem ilości kolekcję obrazów Jacka Malczewskiego. Ponieważ to jeden z moich ulubionych malarzy, dlatego najwięcej uwagi poświęciłem jego obrazom, ale obok nich zobaczyć można również prace m.in. Chełmońskiego, Brandta, Wyczółkowskiego, Wyspiańskiego, Weissa i wielu innych. Kolejna część ekspozycji to "Kolekcja rodziny Pinno". Profesor Andrzej Pinno był architektem, który przed swoją śmiercią przekazał do Muzeum około 700 przedmiotów wśród których były: obrazy, meble, lampy, porcelana, szkło, srebra, dokumenty, fotografie i wiele innych, które towarzyszyły tej rodzinie jeszcze przed I wojną światową. Drugą podobną ekspozycją jest gabinet prof. Leszka Kołakowskiego. Zobaczymy tutaj przedmioty przekazane przez jego żonę i córkę, a wśród nich: togę i biret profesora, biurko z maszyną do pisania, przedmioty osobiste oraz liczne dyplomy i medale przyznawane profesorowi. Miłośnicy orientu zaspokoją swoją ciekawość odwiedzając zbiór przeszło 100 przedmiotów pochodzących z Japonii i Chin, a także Afryki i Oceanii. W tej części na uwagę zasługuje XVIII-wieczna zbroja samurajska. Dzieciaki natomiast najchętniej odwiedzają Dział Przyrody, gdzie zobaczyć można gabinet XIX-wiecznego przyrodnika czy dioramy środowiska przyrodniczego okolic Radomia i różnych Parków Narodowych w Polsce.
Oprócz wystaw stałych Muzeum organizuje liczne i interesujące wystawy czasowe. Dlatego warto śledzić informacje o aktualnej ofercie na stronie internetowej oraz w social-mediach.

https://www.muzeum.edu.pl/index.php

Działdowo - Muzeum Pogranicza - Ratusz

Najważniejszym zabytkiem świadczącym o potędze państwa krzyżackiego jest niewątpliwie Zamek w Malborku. Ale na Warmii i Mazurach można znaleźć wiele innych reliktów i miejsc przypominających nam tamten okres w dziejach tych terenów. Jednym z nich jest prezentowana od 2013 roku interaktywna wystawa w Ratuszu w Działdowie. Sama ekspozycja nie jest duża, gdyż zajmuje zaledwie pięć sal, ale jej zawartość niezwykle kompleksowo wyczerpuje zasady funkcjonowania, historię i upadek Zakonu. Scenariusz wystawy zakłada, że przez historię przechodzimy chronologicznie. Dlatego na początku dowiadujemy się gdzie i po co powołano Zakon. Tutaj również znajdziemy odpowiedź na pytanie jak Krzyżacy trafili do Polski i jak powiększali zasięg terytorialny swoich wpływów. Kolejna sala ma nam uświadomić jak wyglądało życie codzienne zakonników - jak żyli na co dzień, jak  wyglądała hierarchia zakonna i kto stał na czele Zakonu na poszczególnych etapach jego historii. Trzecia sala pokazuje jak w średniowieczu wyglądała technika wojenna, która była częścią istnienia takich zakonów jak Krzyżacy. W czwartej sali na dużej makiecie poznamy przyczyny i przebieg bitwy pod Grunwaldem, która była początkiem upadku Krzyżaków. Tutaj również - co jest ciekawostką dla dużej części zwiedzających - dowiedzieć się możemy, że Zakon działa do dzisiaj. Wystawę zamyka sala kinowa, w której wyświetlane są filmy dokumentalne. Uzupełnieniem wystawy jest poddasze Ratusza, gdzie w dodatkowej sali znajdziemy różne akcesoria pozwalające na wcielenie się w średniowiecznego rycerza lub zakonnika.

https://muzeum.dzialdowo.pl/

Sandomierz - Brama Opatowska

Załóżmy, że istnieje możliwość podróżowania w czasie. Przenosimy się zatem w okres panowania Kazimierza Wielkiego i zabieram Was odwiedzić znajomych w Sandomierzu. Żeby było bezpieczniej to jedziemy tam wszyscy razem. Nasza wesoła kompania podjeżdża pod mury obronne miasta i może do niego wjechać poprzez jedną z czterech bram. Gdybyśmy podróżowali od wschodu byłaby to brama Lubelska, od południa Krakowska, a od północy do wyboru: Zawichojska lub Opatowska. Do naszych czasów dotrwała tylko ta ostatnia i jest obecnie jednym z symboli miasta. I to o niej chciałbym Wam dziś opowiedzieć coś więcej. Wróćmy zatem do współczesności :)
Brama Opatowska powstała około 1362 roku wchodząc w skład gotyckich murów obronnych Sandomierza. Dla bezpieczeństwa była ona zamykana broną czyli okutą żelazem kratą z bali dębowych. Do dzisiaj zobaczyć można bruzdy po opuszczanej bronie. Wewnątrz przemieszczano się po drabinach na pomosty umieszczone przy otworach strzelniczych. W XVI wieku szczyt Bramy ozdobiono renesansową attyką, która swoją bielą mocno odcina się od pozostałej części Bramy, gdy na nią patrzymy. Attyka pełniła rolę nie tylko ozdoby, ale zabezpieczała również dach przed zapalonymi strzałami nieprzyjaciół. W latach 1928-29 podczas prac remontowych Brama zyskała żelbetowy strop i klatkę schodową, co umożliwiło udostępnienie jej zwiedzającym. Wchodząc na wysokość 32 metrów ma się bowiem piękny widok na stare zabudowania Sandomierza i jego okolicę. W 2017 roku wraz z innymi historycznymi budynkami miasta Brama Opatowska została uznana za Pomnik historii. Nie wiem czy nadal jest taka możliwość, ale przez pewien czas na szczycie Bramy można było zjeść romantyczną kolację. Czy nadal ta atrakcja jest dostępna - zapytajcie sami odwiedzając Sandomierz ;)

http://brama-opatowska.pl/