Nowy Wiśnicz - Zamek

Początki Zamku w Wiśniczu to druga połowa XIV wieku. Jan Kmita - starosta sieradzki, ruski i krakowski wznosi rezydencję obronną. Powstaje wówczas niewielka warownia z jedną wieżą i budynkami gospodarczymi otoczona palisadą. Dopiero syn Jana - Piotr dokonał przebudowy rezydencji w czteroskrzydłowy Zamek gotycki z trzema basztami otoczony murem. Kolejne zmiany zaszły w I połowie XVI wieku, kiedy kolejny Kmita i też Piotr, marszałek wielki koronny i wojewoda krakowski, przebudował Zamek w renesansową rezydencję magnacką. Niestety umarł bezpotomnie, dlatego w 1553 roku majątek przeszedł w ręce rodu Barzich. Nowi właściciele dosyć szybko, bo zaledwie po 40 latach sprzedali Zamek rodzinie Lubomirskich. W latach 1615-1621 nastąpiła kolejna rozbudowa Zamku tym razem w stylu barokowym. W wyniku tych prac Zamek stał się jedną z najokazalszych rezydencji obronnych Rzeczpospolitej i jedną z najwykwintniejszych w Europie. Zamek słynął z biblioteki i kolekcji obrazów wśród których znajdowały się prace Rafaela, Durera i Tycjana. Niestety stało się to przekleństwem w okresie potopu szwedzkiego. Pomimo, że załoga Zamku liczyła 600 żołnierzy dysponujących 80 armatami i zapasami amunicji i żywności na 3 lata obrony postanowiono Zamek poddać bez walki. Szwedzi wywieźli z Zamku 150 wozów pełnych zdobyczy. Był to początek upadku tego miejsca. Zamek był już później zamieszkiwany sporadycznie i w 1831 roku strawił go bardzo rozległy pożar. W 1928 roku rozpoczęto prace renowacyjne, ale przerwał je wybuch II wojny światowej. Po wojnie Zamek stał się własnością państwa. W 1991 roku ród Lubomirskich rozpoczął starania zmierzające do odzyskania Zamku. We wnętrzu Zamku funkcjonuje muzeum. Co pół godziny grupa turystów pod opieką przewodnika ma możliwość zobaczenia dziedzińca i wnętrz. Za dodatkową opłatą zobaczyć można kaplicę oraz kryptę grobową z oryginalnymi sarkofagami Lubomirskich.

http://zamekwisnicz.pl

Warszawa - Zachęta Narodowa Galeria Sztuki

W1860 roku w Warszawie z inicjatywy artystów malarzy powstało Towarzystwo Zachęty Sztuk Pięknych, które jako pierwsze w zaborze rosyjskim zajęło się kolekcjonowaniem i prezentacją dzieł polskich twórców. Przez wiele lat Towarzystwo tułało się po Warszawie, aż w 1898 roku na działce podarowanej przez Ludwikę z Lindów Górecką rozpoczęto budowę stałej siedziby. W konkursie architektonicznym wygrał projekt Stefana Szyllera. Główny gmach oddano do użytku 15 grudnia 1900 roku, a trzy lata później powstało skrzydło południowe. Pozostałe zaprojektowane budynki nie zostały zrealizowane. Otwarcie Zachęty pozwoliło na prezentację mieszkańcom Warszawy dzieł Matejki (m.in. Bitwę pod Grunwaldem), Mehoffera, Malczewskiego, Wyspiańskiego, Dunikowskiego i wielu innych artystów. Zachęta stała się jednym z ulubionych celów spacerów warszawiaków. W 1922 roku - już w niepodległej Polsce - Zachęta stała się miejscem tragicznego zdarzenia. 16 grudnia podczas uroczystości otwarcia nowej wystawy doszło do skutecznego zamachu na pierwszego Prezydenta Polski Gabriela Narutowicza. W okresie II wojny światowej Towarzystwo zostało zdelegalizowane, a gmach Zachęty przekształcono na Dom Kultury Niemieckiej. Zbiory w większości trafiły do Muzeum Narodowego. Podczas Powstania Warszawskiego budynek ucierpiał, ale nie został zniszczony. Po wojnie przeprowadzono remont i w 1949 roku budynek przeznaczono na Biuro Wystaw Artystycznych, które zajęło się początkowo krzewieniem polityki kulturalnej PRL, a z czasem organizowaniem imprez artystycznych na światowym poziomie (przykładem niech będzie Międzynarodowe Biennale Plakatu). Towarzystwo Zachęty Sztuk Pięknych wznowiło swoją działalność dopiero w 1991 roku podejmując się gromadzenia i prezentacji sztuki współczesnej. Od 2003 roku Zachęta uzyskała status narodowej instytucji kultury. Na odwiedzających dziś Zachętę czekają wystawy malarstwa, rzeźby, instalacji, fotografii, kinematografii, ale nie w oparciu o stałą ekspozycję tylko wystaw czasowych. 

 

https://zacheta.art.pl

Poznań - Muzeum Narodowe - Zamek Królewski - Muzeum Sztuk Użytkowych

W Poznaniu stoją dwa zamki: młodszy to Zamek Cesarski, starszy to Zamek Królewski zwany przez poznaniaków Zamkiem Gargamela. Nie ma pewności kiedy w Poznaniu powstał pierwszy Zamek Królewski. Przypuszcza się, że pierwsze zabudowania zaczęto wznosić za panowania Przemysła I lub Przemysła II w połowie XIII wieku. Niestety dopiero Kazimierz Wielki dokończył te prace i z tego miejsca pełnił funkcje namiestnika wielkopolskiego. Kolejna przebudowa miała miejsce za panowania Władysława Jagiełły, ale dosyć szybko Zamek utracił standardy rezydencji królewskiej i Zygmunt Stary przybywając do Poznania nie korzystał już z niego. Zaczęto przebudowę, ale pożar miasta w 1536 roku przerwał ją. Z ruin podniósł Zamek starosta Andrzej Górka nadając rezydencji charakter renesansowy. Kolejne zniszczenia przyniósł potop szwedzki po którym Zamek stopniowo popadał w coraz większą ruinę. Ostateczne zniszczenia miały miejsce podczas walk o poznańską cytadelę w 1945 roku. W 1949 roku postał projekt odbudowy Zamku. W latach 50-tych i 60-tych odbudowano dwa budynki w których zadomowiło się Muzeum Narodowe. W 2002 powołano Komitet Odbudowy Zamku Królewskiego w Poznaniu. Przez prawie 15 lat budowano coś co zdaniem historyków i architektów nie nawiązuje stylem do żadnej epoki historycznej i jest raczej wariacją, pomieszaniem i współczesnym budynkiem czerpiącym z historii tego miejsca. Jedynym plusem tej inwestycji jest powiększenie ilości przestrzeni ekspozycyjnej i polepszenie warunków prezentacji Muzeum Sztuk Użytkowych (oddział MN w Poznaniu).
Muzeum Sztuk Użytkowych rozpoczęło działalność w 1965 roku jako Muzeum Rzemiosł Artystycznych. Jest jedyną w Polsce placówką zajmującą się gromadzeniem i prezentacją przedmiotów użytkowych w ujęciu artystycznym. Na zbiory Muzeum składa się ponad 11 tyś eksponatów pochodzących z okresu od średniowiecza aż po współczesność. Zobaczyć tu możemy meble, ceramikę, wyroby szklane, broń, biżuterię, tkaniny, stroje i dodatki do nich. W przebudowanych pomieszczeniach Zamku Muzeum dysponuje przestrzenią około 1500 m kw. na których zobaczyć można około 2 tyś przedmiotów. Całość ekspozycji uzupełnia wystawa dotycząca historii Zamku i Przemysłowi II, a także możliwość skorzystania z punktu widokowego na wieży zamkowej, z której zobaczyć można piękną panoramę poznańskiej starówki.

https://mnp.art.pl/oddzialy/muzeum-sztuk-uzytkowych/

Gdynia - Muzeum Miasta Gdyni

Do 1926 roku Gdynia była wioską. W 1921 roku spis ludności wykazał, że w Gdyni przebywało 1268 mieszkańców. Ale w 1926 roku, kiedy Gdyni nadano prawa miejskie, mieszkańców było już 12 tysięcy. Jak i dlaczego z rybackiej wioski wyrosło nowoczesne miasto portowe przekonać się można odwiedzając gmach Muzeum Miasta Gdyni. Muzeum powołano do życia 1 stycznia 1983 roku. Bazą dla powstania Muzeum były zbiory kilkudziesięciu tysięcy obiektów w postaci: zdjęć, plakatów, planów, map, dzieł sztuki, pocztówek i dokumentów codziennego życia mieszkańców miasta gromadzone od roku 1968 przez Dział Dokumentacji Historii Miasta powstały w Miejskiej Bibliotece Publicznej i kierowany przez Macieja Rdesińskiego. Obecny gmach Muzeum - wybudowany z jasnego piaskowca i formą przypominający statek - uroczyście oddany został do użytku w 2007 roku. W swoich zbiorach Muzeum posiada obecnie ponad 63 tyś eksponatów, które przypisane są do trzech głównych działów funkcjonujących w Muzeum. Są to: Dział Dokumentacji Historii Miasta i Portu, Dział Sztuki oraz Dział Naukowo-Edukacyjny. W zdecydowanej większości zbiory i ekspozycja główna nawiązują do dwudziestolecia międzywojennego, kiedy następował najbardziej intensywny rozwój miasta. W dużej mierze na ekspozycji wykorzystywane są multimedia oraz ekspozytory pozwalające na bezpośrednie poznawanie zagadnień związanych z rozwojem Gdyni. Całość narracyjnie poprowadzona jest jako historia funkcjonowania rodzin przybywających do Gdyni i przez kolejne pokolenia asymilujących się w tym mieście. Niestety ograniczenia epidemiczne nie pozwoliły mi na pełne skorzystanie z wiedzy oferowanej na ekspozycji, dlatego mam nadzieję na ponowną wizytę w tym Muzeum, ale w innym czasie.

https://www.muzeumgdynia.pl

Oberammergau - Przedstawienie Pasyjne

Oberammergau to obecnie niewielka miejscowość leżąca w Bawarii. W 1633 roku była to wioska w której zamieszkiwało około 170 osób. W tym czasie Bawaria była frontem walk wojny trzydziestoletniej, a dodatkowo cierpiała z powodu epidemii dżumy. Zaraza dotarła również do Oberammergau zabierając prawie połowę mieszkańców. Aby powstrzymać tę tragedię złożono przysięgę, że jeśli Bóg uchroni pozostałe osoby od śmierci, co 10 lat wystawiane będą przedstawienia pasyjne. Ponieważ od tego momentu nikt na dżumę nie zmarł, w 1634 roku po raz pierwszy wystawiono przedstawienie. Oczywiście w opisie tym jest nieco legendy, ale nie zmienia to faktu, że do dzisiaj spektakl ten można oglądać i został w 2014 roku wpisany na listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego UNESCO. Początkowo był on wystawiany w latach kończących się na cyfrę 4, ale od 1680 roku wykonywany jest w latach kończących się na cyfrę 0. W całej historii wystawiania tej sztuki nie odbył się spektakl tylko w 1770 roku (elektor Maksymilian III Józef zakazał wystawienia Pasji, ale w 1801 roku spłacono ten dług wystawiając sztukę ponadplanowo) oraz w 1940 roku z powodu trwającej II wojny światowej. Zdarzało się również, że sztuka musiała być przesuwana z uwagi na sytuację w regionie i na świecie. Tak również jest i obecnie. Z uwagi na COVID przedstawienie z 2020 roku zaplanowano na 2022 rok.
Początkowo spektakl wystawiany był przed cmentarzem na którym pochowano ofiary zarazy, następnie przeniesiono go na pobliskie pola. Z czasem wybudowano teatr, który stopniowo rozbudowywano i obecnie może on pomieścić ponad 4700 widzów. W produkcji przedstawienia bierze udział ponad 2000 wykonawców, muzyków i techników estradowych. Zgodnie z tradycją w przedstawieniu zaangażowani są wszyscy mieszkańcy Oberammergau.

https://www.passionsspiele-oberammergau.de/de/startseite