Początki zbiorów muzealnych w Koninie to rok 1953 i utworzenie przez lokalny Oddział PTTK Izby Regionalnej. Na jej bazie już trzy lata później zostaje powołane Muzeum Regionalne, nadal prowadzone społecznie przez członków PTTK w budynku przedwojennego kina. Kolejnym krokiem milowym jest rok 1966, kiedy powstaje państwowe Muzeum Zagłębia Konińskiego. Przejmuje ono część eksponatów dotychczasowego Muzeum. Na siedzibę przeznaczony zostaje budynek po dawnej szkole górniczej, co pozwala na uruchomienie pierwszej stałej wystawy. Pomocna w tym czasie okazuje się również współpraca z Kopalnią Węgla Brunatnego "Konin". W 1975 roku w wyniku reform administracyjnych Konin staje się miastem wojewódzkim, a Muzeum przekształca się w Muzeum Okręgowe. Rozpoczyna się szybki rozwój placówki. Przeprowadzane są prace archeologiczne, badania etnograficzne, a główne kolekcje zyskują kolejne eksponaty. W 1982 roku siedzibą Muzeum zostają zabudowania podworskie przy Zamku w Gosławicach. Sam Zamek został wzniesiony w latach 1418-26 z inicjatywy biskupa Andrzeja Łaskarza. Zniszczony podczas potopu szwedzkiego, przeszedł w ręce prywatne rodziny Łąckich, później Kwileckich. W okresie międzywojennym był już ruiną, którą wyremontowano dopiero w latach 1978-86 i przystosowano do potrzeb muzealnych. Obecnie zwiedzający mogą podziwiać wystawy prezentowane w Zamku, Spichlerzu i zrekonstruowanym Dworze. Ponadto na turystów czeka Skansen maszyn górniczych i Skansen etnograficzny.
W 1984 roku podczas prac odkrywkowych w Kopalni "Konin" natknięto się na dużych rozmiarów kości. Początkowo sądzono, że jest to szkielet mamuta. Po przeprowadzeniu dokładnych badań okazało się jednak, że wydobyty szkielet należy do słonia leśnego. Jak wielkie było to znalezisko niech świadczy fakt, że tylko Muzeum Brytyjskie i Muzeum w Rzymie może poszczycić się tak kompletnym szkieletem tego gatunku zwierzęcia. Szacuje się, że słoń w momencie śmierci miał około 50 lat, jego wysokość przekraczała 4 metry, a wagę oceniono na przedział 8-9 ton. Stanowi on główną atrakcję Muzeum. Jego szkielet zobaczyć można na ekspozycji, a centralną część pomieszczenia wypełnia makieta w skali 1:1.
